08.10.20264 min
Impactmeting en -management: wat is echt belangrijk?
Hoe meet je impact zonder dat dit een loutere afvinkoefening wordt? Dat was een van de centrale vragen tijdens de recente masterclass van de Degroof Petercam Foundation over impactmeting en -management.
De discussie bracht inzichten uit de academische wereld, van filantropen en uit de praktijk samen. Daarbij kwam één duidelijk aspect naar voren: impactmeting moet niet gaan over succes aantonen. Het moet organisaties helpen om bij te leren, te verbeteren en gefocust te blijven op het maatschappelijke probleem dat ze willen aanpakken.
Begin met de doelstelling, niet met rapportage
Elise Leclerc, medeoprichtster en directeur van het Impact Measurement Lab aan de ESSEC Business School in Parijs, lichtte het concept toe van ‘frugal impact measurement’: een pragmatische, eenvoudige aanpak die veeleer bedoeld is om intern leren te ondersteunen dan voor externe rapportage. Ze zette vraagtekens bij het idee dat rigoureuze impactmeting altijd veel middelen vergt. Ze merkte daarbij op dat gerandomiseerde studies, hoewel die in sommige situaties waardevol kunnen zijn, niet altijd noodzakelijk of haalbaar blijken.
De meest efficiënte aanpak combineert volgens haar academische nauwkeurigheid, een internationaal perspectief en eenvoud. Impactmeting is het nuttigst wanneer het is ingebed in de strategie en wordt aangewend als managementinstrument om continu bij te leren. De belangrijkste vragen zijn niet alleen “Wat hebben we gedaan?”, maar ook: “Waarom doen we dit, wie heeft hier baat bij, welk verschil maakt het en hoe kunnen we het beter doen?”
Leidraad voor initiatieven, niet louter communicatietool
Het onderscheid tussen communicatie en management kwam ook sterk naar voren in de praktijkervaringen die tijdens de masterclass werden gedeeld.
Daniel Verougstraete stelde dat impactmeting in de eerste plaats de missie van een organisatie moet ondersteunen. Veel meer dan louter een tool om verantwoording af te leggen, ziet hij bewijs van impact als een krachtig communicatiemiddel: om minder zichtbare maatschappelijke kwesties onder de aandacht te brengen in het publieke debat, om bewustwording te vergroten en om dat debat te stimuleren. Om die rol te vervullen, moeten organisaties flexibel genoeg blijven om zich aan te passen aan veranderende omstandigheden. Daarnaast moeten ze hun bevindingen communiceren op een manier die weerklank vindt op het terrein, in de politiek en bij het bredere publiek. Alleen dan kunnen impactgegevens bijdragen aan betekenisvolle verandering en helpen bij het vormgeven van het maatschappelijke beleid.
Frédérick Mathis, van Réseau ETRE, illustreerde hoe impactmeting kan leiden tot efficiënter programmabeheer en beter beleid. Toen het aandeel vrouwen in de opleidingsprogramma’s van ETRE daalde van ongeveer 50% naar 30%, vormde dat de aanleiding voor een diepgaandere analyse van de doorverwijspraktijken. Die analyse leidde tot de ontwikkeling van nieuwe hulpmiddelen voor partners, waardoor meer vrouwen sneller en systematischer toegang kregen tot de programma’s. Voor Frédérick ligt de waarde van impactmeting niet alleen in het aantonen van resultaten, maar ook in het begrijpen ervan. Als het instrument goed wordt ingezet, wordt het een beleidsinstrument dat organisaties helpt om aannames te toetsen, methodes te verbeteren en van zowel successen als tekortkomingen te leren. Bij verkeerd gebruik kan het ongewenste stimulansen geven, zoals louter gaan focussen op eenvoudigere gevallen om sterke uitkomstcijfers te behouden.
Houd het nuttig, houd het eerlijk
Bij de Degroof Petercam Foundation, sluit deze reflectie aan bij onze eigen ervaring. Impactmeting moet in verhouding blijven tot de realiteit van een organisatie en langetermijndenken ondersteunen, in het besef dat betekenisvolle verandering tijd vergt en zelden lineair verloopt.
Uit onze impactonderzoeken blijkt dat partners vooral onze niet-financiële ondersteuning waarderen: hulp bij het verfijnen van strategie en bestuur, het versterken van de legitimiteit bij andere financiers en het leggen van relevante contacten met collega’s en stichtingen. Dit inzicht heeft ons geholpen onze aanpak aan te scherpen. Tegenwoordig richten onze evenementen en niet-financiële ondersteuning zich op overkoepelende thema’s zoals impactmeting, opschaling en fondsenwerving, met als doel verenigingen te helpen van elkaar te leren en zinvolle banden te smeden.
Impactmeting is evenzeer een mindset als een raamwerk. De juiste balans ligt in een voortdurende dialoog en het gezamenlijk opstellen van zinvolle KPI’s die de realiteit en prioriteiten van een organisatie weerspiegelen. Meer in het algemeen is een partnerschap tussen stichtingen en non-profitorganisaties een evenwicht tussen vertrouwen, verantwoordelijkheid en leren.
Enkele belangrijke lessen
- Begin klein: één programma of één belanghebbende kan al waardevolle inzichten opleveren.
- Concentreer je op een beperkt aantal indicatoren die er echt toe doen.
- Veranker de meting in een duidelijke theory of change en in je doel.
- Gebruik gegevens om beslissingen te verbeteren, of dat nu binnen je organisatie is of op het niveau van het overheidsbeleid.
- Bouw impactkaders op via dialoog, vertrouwen en gezamenlijk leren.
Als er één les uit de masterclass te trekken valt, is het misschien wel deze: maak van impactmeting geen bevestigingsoefening. Zodra meting alleen nog maar wordt gebruikt om te bewijzen dat een organisatie het goed doet, verliest het instrument veel van zijn waarde.
Impactmeting mag geen geruststellende spiegel zijn. Het moet een kompas zijn: een kompas dat organisaties en stichtingen helpt om eerlijker te kijken, moediger te leren en zinvoller te handelen.
Anne-Sophie Pype, Managing Director & Board Member of Degroof Petercam Foundation
Degroof Petercam Foundation: Empower. Society.
De Degroof Petercam Foundation (DPF) werd in 2008 opgericht als een stichting van openbaar nut en behoort vandaag tot de grootste bedrijfsstichtingen van België.
Haar missie, Empower. Society., wordt gedreven door een tweeledige inzet. Enerzijds deelt de stichting haar filantropische expertise en netwerk met cliënten, belanghebbenden en medewerkers van Degroof Petercam om filantropie te bevorderen. Anderzijds reikt de stichting in België de jaarlijkse DPF Award uit, waarbij meerjarige, vrij besteedbare financiering en strategische ondersteuning worden toegekend. Hierdoor kunnen ondernemende non-profitorganisaties hun impact vergroten om mensen te empoweren via onderwijs, werkgelegenheid en sociaal welzijn.
Met momenteel een team van vier medewerkers en een jaarlijks budget van bijna 1,4 miljoen euro heeft de Foundation sinds haar oprichting bijna 10 miljoen euro toegekend aan filantropische projecten.
Ga voor meer informatie naar Degroof Petercam Stichting.
Ga voor meer informatie naar Degroof Petercam Stichting.
