10.11.20264 min
Het huwelijk: overzicht van de verschillende huwelijksvermogensstelsels
Een huwelijk brengt diverse rechten en plichten met zich mee. Naast het primair huwelijksstelsel, dat een aantal dwingende regels bevat die voor alle echtgenoten gelden, zijn gehuwden ook onderworpen aan een secundair huwelijksvermogensstelsel. Het secundair huwelijksvermogensstelsel regelt de vermogensrechtelijke gevolgen van het huwelijk en is afhankelijk van de keuze die de echtgenoten maken in hun huwelijkscontract.
Welke huwelijksvermogensstelsels bestaan er?
De drie basisstelsels zijn:
Wat zijn de belangrijkste verschillen?
De verschillen tussen de huwelijksvermogensstelsels hebben voornamelijk betrekking op de wijze waarop het vermogen is samengesteld tijdens het huwelijk en op de verdeling ervan bij het einde van het huwelijk, met name bij een echtscheiding of overlijden.
De stelsels bieden o.a. een verschillende mate van solidariteit tussen de echtgenoten. Daar waar het wettelijk stelsel vaak geschikt is voor echtgenoten die hun vermogen gezamenlijk willen opbouwen, is het stelsel van scheiding van goederen eerder aangewezen voor echtgenoten die meer autonomie nastreven en/of een duidelijke vermogensscheiding wensen te behouden.
Belangrijk is dat bij een overlijden van één van de echtgenoten de omvang van zijn/haar nalatenschap zal afhangen van het gekozen huwelijksvermogensstelsel. Bij een overlijden zal immers eerst het huwelijksstelsel worden ontbonden en vereffend. Pas na deze vereffening-verdeling wordt het erfrecht toegepast. Bovendien kunnen de echtgenoten in hun huwelijkscontract bepaalde regelingen treffen waarbij zij afwijken van de wettelijke verdeling van het huwelijksvermogensstelsel. Zo wordt bijvoorbeeld in een wettelijk stelsel vaak beroep gedaan op een ‘keuzebeding’. Dit beding laat de langstlevende echtgenoot toe om vrij te kiezen welke goederen hij/zij uit het gemeenschappelijk vermogen naar zich toetrekt bij een eerste overlijden.
De verschillen tussen de basisstelsels zijn in de praktijk vaak minder uitgesproken dan op het eerste gezicht lijkt. Via een huwelijkscontract kunnen echtgenoten immers tal van correcties en aanvullingen voorzien, waardoor elementen van solidariteit of net van vermogensrechtelijke autonomie kunnen worden ingebouwd.
De concrete gevolgen hangen daarom niet alleen af van het gekozen stelsel, maar ook van de bijzondere bedingen die de echtgenoten overeenkomen in hun huwelijkscontract.
Beknopt overzicht van de verschillende stelsels
Wettelijk stelsel (of ‘gemeenschap van aanwinsten’)
In een wettelijk stelsel bestaan er 3 vermogens: een gemeenschappelijk vermogen en het eigen vermogen van iedere echtgenoot:
Het gemeenschappelijk vermogen bevat onder meer:
- beroepsinkomsten;
- inkomsten uit eigen of gemeenschappelijke goederen (bv. huurinkomsten, dividenden);
- goederen die tijdens het huwelijk worden aangekocht met gemeenschappelijke gelden;
- gemeenschappelijke schulden;
- …
Er bestaat een wettelijk vermoeden dat alle goederen en schulden gemeenschappelijk zijn, tenzij wordt aangetoond dat deze eigen zijn.
Het eigen vermogen van iedere echtgenoot:
- vermogen dat echtgenoten reeds bezaten vóór het huwelijk;
- goederen die zij voor of tijdens het huwelijk verkrijgen via schenking of erfenis;
- strikt persoonlijke goederen;
- …
Het stelsel van scheiding van goederen
In het stelsel van scheiding van goederen behoudt iedere echtgenoot zijn of haar eigen vermogen. Er ontstaat in principe geen gemeenschappelijk vermogen en elke echtgenoot blijft uitsluitend eigenaar van zijn of haar eigen goederen, inkomsten en schulden. Ook de beroepsinkomsten maken deel uit van het eigen vermogen van de echtgenoot.
Het stelsel van scheiding van goederen belet niet dat de echtgenoten samen goederen aankopen, waardoor er een zogenaamde ‘onverdeeldheid’ ontstaat (bijvoorbeeld de aankoop van een gezamenlijke woning of een rekening die zij samen openen).
Algehele gemeenschap van goederen
Onder het stelsel van de algehele gemeenschap van goederen bestaat er slechts één (gemeenschappelijk) vermogen: de huwgemeenschap. De algehele gemeenschap omvat alle goederen die de echtgenoten bezitten, ongeacht wanneer of de wijze waarop de goederen werden verkregen.
In de praktijk komt het stelsel van de algehele gemeenschap van goederen niet zo vaak voor.
Besluit
Het huwelijksvermogensstelsel heeft een belangrijke invloed op de vermogensrechtelijke relatie tussen echtgenoten, zowel tijdens het huwelijk als bij een echtscheiding of overlijden. De keuze voor een bepaald stelsel vereist dan ook een doordachte afweging van de doelstellingen, behoeften en toekomstplannen van beide partners. Een huwelijkscontract biedt veel mogelijkheden om het stelsel hierop af te stemmen. Een goede begeleiding is noodzakelijk om een regeling uit te werken die niet alleen vandaag, maar ook op lange termijn de gewenste bescherming en rechtszekerheid biedt.
Benieuwd naar de diverse vormen van samenwonen en hun impact?
Dit is commerciële informatie uitgaande van Bank Degroof Petercam nv, met zetel te Nijverheidsstraat 44, 1040 Brussel (hierna “Bank Degroof Petercam”), die verantwoordelijk is voor de productie en de verdeling ervan.
De informatie in dit document is uitsluitend bedoeld voor algemene informatiedoeleinden en mag niet worden beschouwd als raad over financiële planning in de zin van de Wet van 25 april 2014, noch als enig ander advies, voorstel of persoonlijke informatie, noch als openbaar aanbod van financiële instrumenten. De algemene informatie in dit document is niet afgestemd op de individuele persoonlijke situatie van de geadresseerde/lezer/ontvanger. Dit document is niet bedoeld om een volledige beschrijving te geven van de geldende wettelijke bepalingen, de rechtsleer of de rechtspraak, noch van de financiële dienst(en) die Bank Degroof Petercam aanbiedt. Hoewel alle voorzorgen werden genomen en Bank Degroof Petercam bij de redactie van huidig document beroep heeft gedaan op bronnen welke ze betrouwbaar acht, kan Bank Degroof Petercam de juistheid of volledigheid van de informatie in dit document niet garanderen en kunnen noch Bank Degroof Petercam, noch haar verbonden vennootschappen, bestuurders, adviseurs of werknemers verantwoordelijk worden gesteld voor enige onjuiste, onvolledige of ontbrekende informatie, of voor enige rechtstreekse of onrechtstreekse schade, verlies, kosten, vordering of andere uitgave die voortvloeit uit het gebruik van dit document, behalve in het geval van opzettelijke fout of grove nalatigheid.
Huidig document mag niet worden gekopieerd of verspreid zonder voorafgaandelijke schriftelijke toestemming vanwege Bank Degroof Petercam.
Bank Degroof Petercam is erkend door en staat onder prudentieel toezicht van de Nationale Bank van België, Berlaimontlaan 14, 1000 Brussel, en onder het toezicht van de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA), Congresstraat 12-14, 1000 Brussel, voor de bescherming van beleggers en consumenten.
Verantwoordelijke uitgever: Bank Degroof Petercam
Wettelijk adres: Bank Degroof Petercam nv, Nijverheidsstraat 44, 1040 Brussel.
BTW: BE 0403.212.172 (RPR Brussel) - FSMA 040460 A
